 |
| Headquarters
of SOCAR |
Niyazi caddesinin Istiqlaliyyat kesiştiği yerde
sol tarafta iki bina Sanat Müzesi olarak kullanılmaktadır. Açık hava
audotoryimunu gören sütunlu klasik bina 1981 yılında Rothschild
bancalığının Bakü ajansı için inşa edildi. Sovyetlerin alınmasından
sonra Azerbaycan Kominist Parti ilk sekreter ve Stalin’in yakını
olan Mir-Jafar Bagirov tarafından kullanılmıştır. Diğer bina kız
okulu olarak kullanılmıştır.
Sağ tarafta 1912 yılında inşa edilen İtalyan
Rönesans sitilindeki Filarmoniya Konser Salonu bulunmaktadır.
 |
|
Italian Renaissance style Filarmoniya
|
Istiglaliyyat caddesinden kuzeye doğru devam
ettiğinizde, Baksoviet metro istasyonundan sonra Bakü Şehir
Salonunun büyük barok yapısı yükseliyor. 1900 ve 1904 yılları
arasında Polonyalı mimar Joseph Goslavski tarafından dizayn
edilmiştir. Goslavski aynı zamanda Bakü Alexander Nevsky
Kathedralinin de mimarıdır. Bu büyük kilise 1888 yılında Ahmad Javad
caddede inşa edilmiş olup; Stalin’in emri ile 1930 yıllarında
yıkılmış.
 |
|
Baki's City Hall -
Baksoviet |
El yazmaları enstitüsü
1901 yılında tamamlanmıştır. Eskiden Müslüman Kızlar için Alexandra
Boarding Okulu olarak kullanıldı. Şehirdeki ilk kız okuludur, çok az
süreli Azerbaycan Demokrat Cumhuriyeti parlamentosuna hizmet
etmiştir. Daha sonradan okul hayırsever petrol baronu olan
Zeynalabdin Tagiyev tarafından alınmıştır, kendi köşkü olarak
kullanılmıştır. Şimdi Devlet Tarih Müzesi olarak kullanılmaktadır.
 |
|
Baki's Wedding
Palace |
Eğer trafik sıkışık ise
metroyu kullanarak, M Muxtarov caddesi gidip Evlendirme Sarayını
görmek için ufak bir tur yapabilirsiniz. Bu büyük Fransız Gotik
köşk 1912 yılında petrol baronu Murtuza Muhtarov tarafından inşa
edilmiştir. Sağlam bir kapitalist olan Muhtarov Kızıl Ordu 1920
yılında Bakü’ye saldırdığında savaşmayı bırakmamıştır.
İki atlı Bolşevik askeri
evin büyük girişine girdiklerinde yaşlı adam (65) ikisini de vurup
daha sonar aynı silahla intihar etmiştir. Sovyetler evi apartman
olarak ayırmayıp, genç komünistlerin birbirlerine yemin ettikleri
Evlilik Sarayı’na dönüştürmüşlerdir. Halen bu amaç için hizmet
vermektedir.
 |
|
Ismayilla
Palace |
Istiqlaliyyet caddesine
geri döndüğünüzde sol tarafa doğru ilerlerken sağdaki en sondaki
büyük bina Ismayilla sarayıdır. Bina büyük bir ihtimalle petrol
patlaması sonucunda inşa edilen en süslü binadır.1908 ve 1913
yılları arasında şehrin en zengin güçlerinden biri olan Musa Nagiyev
emriyle Tuberkülozdan ölen oğlu Ismayil anısına yapılmıştır. Süslü
ve renkli dizajn Venedik’deki Palazzo Contarini örnek alınarak
yapılmıştır. Bina 1918 yılındaki Azerbaycan Demokratik
Cumhuriyetinin kuruluşunda sokak ateşleri sırasında çıkan yangında
zarar görmüştür. Komünist Otoriteler 1920 yılında tekrar restore
edip, Kurana ait alıntılar ve oryantal süsleri daha ideolojik Sovyet
starlarıyla yer değiştirilmiştir. Bugün Azerbaycan Bilim Akademisi
olarak kullanılmaktadır.
 |
| Monolit in Baku |
Ismayilla
Sarayından aşağıya doğru devam ettiğinizde, Azeri yazarlar için
yapılmış iki anıt göreceksiniz. Sağdaki hicivci ve şair Sabir
(1862-1911)’e ait olup, soldaki ise 12. yüzyılda yaşamış olan
Nizami’ye aittir. Merdivenlerden devam ettiğimizde karşımıza renkli
bir bina olan Nizami Edebiyat Müzesi çıkar. Müzenin lonoları
arasında ünlü edebiyat kişilerinin heykelleri bulunmaktadır
Müzenin arkasında sağa
döndüğünüzde Bakü’nün önemli insanlarının olduğu Fountain Meydanına
ulaşabilirsiniz. Fıskiyeler ara sıra çalışmaktadırlar, fakat bir
şeyle içip eğlenebileceğiniz birçok teras kafeler bulunmaktadır.
Meydanın kuzeyinde pek orijinalini koruyamamış olan 19. yüzyıl
Ermeni kilisesi bulunmaktadır. Şuanda depo olarak kullanılmaktadır.
 |
| Nizami Museum of
Literature |
Fountain Meydanının
güneyine doğru Aziz Aliyev caddesi yaya bölgesine ( Nizami Müzesi
ile Ramstore Süpermarket arasında) 19. yüzyıl şairi Natavan’ın anıtı
göreceksiniz. Oradan sağa devam ettiğinizde Azerbaycan Sinemasını
göreceksiniz. Bir sonraki sokaktan sola döndüğünüzde A.Alizada
caddesi ve kemerli alışveriş merkezi girişi göreceksiniz. “Gold
Passage” 1890 yıllarında İtalyan Rönesans akımında kemerli şekilde
inşa edilmiştir. Bakü’nün ilk alışveriş merkezi olup, petrol
baronlarının varlıklı ailelerine hizmet vermişlerdir. Bugün
dükkanlar şehrin yeni zenginleri için ithal ürünlerle doludur.
 |
| Baki's first
department store - old BUM |
Kemerlerin uzun çıkışından
sola dönüp iki bloktan sonar sola Z. Tagiyev caddesine girdiğinizde
petrol zengini Zeynalabdin Tegivey’in evi bulunmaktadır. Bu İtalyan
Rönesans tarzındaki bina Joseph Goslavski tarafından 1895 ve 1902
yılları arasında dizayn edilmiştir. Eskiden en şahane binalardan
biri olmasına rağmen, bugün biraz kötü durumdadır. Goslavski aynı
zamanda Şehir Binasınıda dizayn etmiştir. Sovyet otoriteleri
tarafından haczedildiğinden apartman haline dönüşmekten
kurtulmuştur. Halen Devlet Tarih Müzesi olarak kullanıldığından
dolayı önemli bir rol oynamaya devam etmektedir.
Devlet Sanat Müzesi
Niyazi caddesindeki
Filarmoniya’nın karşısındaki Sanat müzesi 19. yüzyıl sonlarında inşa
edilmiştir. Ana inşa evleri 19 y.y Azeri ve Rusya sanatının bir
koleksiyonudur. Belki de en ilginci resmi olmasa da şair Natavanın,
şarkıcı Bulbulun ve besteci Hajibeyovun mermi izli tuncu sergileri
avlunun içinde ek binanın arkasındadır. Bunlar önceden
Nagorno-Karabakhta Shusha şehrinin içinde dururdu. Ama bölgenin
Ermeni işgali sırasında büstler Gürcistanda hurda olarak satılırken
bulunmuştur. Devlet Sanat Müzesi Salı gününden Pazar gününe sabah
saat 10 dan akşam saat 5 e kadar açıktır. Giriş 3 dolardır.
 |
|
State
History
Museum |
Eskiden petrol kralı
Zeynelabdin Tagiyevin malikanesi olan Z Tagiyev caddesindeki Devlet
Tarih Müzesi sadece üst kata ait giriş salonlarının eksilmemiş
ihtişamını görmek için ziyaret etmeye değer. Avrupa ve Doğu
tarzlarının karışımı gösterişli pervazlarla dekore edilen büyük
salonlar büyük avizeler tarafından aydınlanır.
Zemin kattaki en önemli
galeriler Oobustandaki 1 yy.da Latin Graffito’nun heykelini içeren
kitabeler, mimari, madeni eşya, çömlekçilik sergilerini içerir.
Üst kattaki galeriler silah
sergilerine, eski petrol endüstrisi teknolojisine, halılara ve
tekstile ayrıca Sovyet döneminden dokümanlara ve tozlu fotoğrafların
mat galerilerine sahiptir.
Devlet Tarih Müzesi
salıdan pazara sabah 10’dan akşam 7’ye kadar açıktır. Giriş ücreti 1
dolardır. Eğer üst kattaki galerilerde özel sergileri ziyaret etmek
isterseniz ekstra 1.25 dolar fiyat talep edilir.
Bakü halı müzesi
 |
|
State
Museum
of
Carpets
& Applied Art |
Bakü’nün halı müzesi
(eskiden Lenin müzesi olan) sıra sütunlu yunan tapınağı üzerinde
geniş bir yerde yapılandırılmıştır.
Yaklaşık 1000 müzenin
dışında 6000 halıdan bazıları sergileniyor. Kilimler ve düğümlü
halılar bölünüyor ve yapım yerine ve tarzına göre kataloglanıyor.
Ciddi bir halı çılgınıysanız eğer bu yeri görmeniz şart. Birçok
ender ve güzel Azeri halıları vardır. Sadece Azerbaycan’dan değil
aynı zamanda kuzey İran ve Dağıstan. Kliması olmasına rağmen
galeriler yazın cehennemden daha sıcak olabilir. Alışıldığı gibi
sergilerin üzerinde açıklama yok. İlgili ziyaretçiler bir rehber
için ücret ödemek zorunda kalacaklar. Müze sabah 10 dan akşam 5 e
kadar salıdan pazara kadar açıktır. Giriş ücreti 3 dolardır ayrıca 5
dolar İngilizce konuşan bir rehber içindir.
 |
|
Baki
Bay
and the city's boulevard |
Liman Bölgesi
Bakıldığında anlaşılmamasında rağmen Bakü
körfezi ve şehrin liman bölgesinin milli bir park olarak ilan
edilmiştir. İhmal edilen ve onarıma ihtiyaç duyulan yerler haricinde
bölge halkı yürüyüş yapabilecekleri parklardan, lunaparklardan,
çocuk arabalarından, ucuz park yerlerinden, dışarıdaki satranç
masalarından yararlanmaktadır. Birçok yerde tekerlekli paten
üzerinde çocuklar görebilirsiniz. Bakü’de doğan Dünya satranç
şampiyonu Garry Kasparov, buradaki satranç masasının üzerinde dişini
kırdığını söyler.
 |
Shehidlar Hiyabany
(Martyrs' Lane) |
Martyrs’ Lane
20 Ocak 1990’da Kızıl ordu Bakü’ye girip
100’den fazla sivili öldürdükten sonra eski şehrin güneyine doğru
bir tepede parkının içinde olan “Aşık Yolu”, ölenlerin anısına bir
mezarlık olarak yeniden tahsis edilmiştir. Yıllarca Karabağ
çatışmasında ölenlerin mezarlıkları tarafından çevrelenen Shehidlar
Hiyabany olarak bilindi. Bugün ağaçlar ve çiçeklikler arasına
sıralanmış binlerce mezar taşı var.
 |
| Baku in night from
the summit of a hill |
Eskiden mezarlığın etrafındaki manzaralı
teraslar Kirov Park olarak bilinirdi. Azerbaycan Komünist Party
birinci sekreteri Sergei Mironovich Kirov (1886-1934) Stalin’in sağ
kolu olarak bilinmekteydi. Kirov’un büyük bronz heykeli bu tepede
yer almaktaydı. 1934 yılında bir suikast sonucu öldürülmüştür hatta
o suikastı Stalin’in planladığını söylenmektedir. Bu olay temizleme
dönemine damgasını vurmuş “Büyük Terör” olarak adlandırılmıştır.
Azerbaycan’da bu sevilmeyen heykel özgürlüğünü kazandıktan sonra
yerinden sökülmüştür. Hala bu tepeden nefis şehir ve körfez
manzarasını izleyebilirsiniz.